SDR-Leeuwarden

TERUG HOME

Jupiter

junojup
jup1

Voor mij de meest fascinerende planeet van ons zonnestelsel. Vanaf de Zon gezien de vijfde planeet en tevens de grootste, een gigantische gasreus met een enorme zwaartekracht. Was Jupiter iets groter geweest was ze spontaan in brand gevlogen en was het een ster (Zon) geworden.

Jupiter is een planeet die eenvoudig met het blote oog te zien is, ze is niet het hele jaar voor ons zichtbaar maar u kunt via deze link www.hemel.waarnemen.com zien of jupiter zichtbaar is. Het is een hele heldere stip aan de oost en zuidelijke hemel, het kan eigenlijk niet missen. Met een eenvoudige verrekijker zijn ook een of twee manen te zien.

De planeet heeft g
atmeen vast oppervlak, ze bestaat voornamelijk uit gas. In ons zonnestelsel zijn twee gasreuzen, de planeten Jupiter en Saturnus. Aardse planeten worden terrestrische planeten genoemd, gasreuzen worden Joviaanse (op Jupiter lijkend) planeten genoemd. Uranus en Neptunus zijn in een aparte groep planeten ingedeeld, de ijsreuzen.

 Gasreuzen zijn ontstaan ons zonnestelsel door het samenklonteren van stof en ijs in de zonnenevel. Omdat ze ver van de zon af staan was de temperatuur lager dan de dichter bij de zon gelegen terrestrische planeten. Daardoor condenseerde er meer gas, zodat de gasreuzen een grotere hoeveelheid gas uit de nevel naar zich toe trokken en vasthielden. Ongeveer 1 miljoen jaar na het ontstaan blies de zonnewind al het overgebleven gas uit het ons zonnestelsel. Verder dan Neptunus kunnen ook geen gasreuzen meer voorkomen, want daar was het gas al verdreven voordat het tot de vorming van reuzenplaneten kon komen.

Wat de samenstelling betreft lijken Jupiter en Saturnus erg op elkaar. Onderzoek heeft aangetoond dat beide planeten bestaan uit een kleine kern van silicaten en metaal, met daarom heen een dikke mantel van metallisch waterstof, en daarboven een laag moleculair waterstof. Dankzij de mantel van metallisch waterstof heeft Jupiter een sterk magnetisch veld. Over het metallisch waterstof zal ik later nog over schrijven. Net zoals bij sommige terrestrische planeten hebben ook de gasreuzen een atmosfeer, alleen is de overgang tussen planeet en atmosfeer veel minder duidelijk; men kan het verschil slechts "zien" door de temperatuurverschillen. In de atmosfeer van de gasreuzen zijn ook wolkenpatronen met vele kleuren (door verschillende chemische stoffen). Stormen op de gasreuzen kunnen eeuwenlang duren, zoals onder andere de bekende Grote Rode Vlek op Jupiter die al minstens 300 jaar bestaat. In de vlek komen elektrische ontladingen voor die 100 keer zo sterk zijn als de bliksem op aarde. Doorgaans wordt als oppervlak van de gasreus de zichtbare buitenkant van de atmosfeer van de planeet gehanteerd.

Er zijn bij Jupiter ook 3 ringen gevonden die om de pl
aneet cirkelen. Waarschijnlijk zijn deze ringen niet dikker dan vijf kilometer en zijn de deeltjes waaruit de ringen bestaan kleiner dan een millimeter. Hoe die ringen zijn ontstaan is weet men nog niet maar in het algemeen word aangenomen dat de deeltjes afkomstig zijn van vulkaan uitbarstingen op de maant Io.

De rotatiesnelheid van Jupiter is de snelste van alle planeten van het zonnestelsel, bovendien is de omwentelingstijd van Jupiter is niet overal gelijk. De planeet draait aan de evenaar sneller dan aan de polen. De evenaar heeft een omwentelingstijd van ongeveer 9 uur en 50 minuten. De overige gebieden ongeveer 9 uur en 55 minuten. Doordat de planeet zo snel draait is hij een beetje afgeplat, de diameter aan de evenaar is ongeveer 9000 km groter als de diameter gemeten door de polen.

Deze rotatiesystemen worden systeem I , systeem II en systeem III genoemd. Systeem I is de rotatieperiode in de gebieden aan de evenaar.
Systeem II is de rotatieperiode van de overige gebieden die we vanaf de aarde kunnen zien en systeem III heeft te maken met radiostraling die van onder het oppervlak van Jupiter vandaan schijnt te komen. De radiostraling ontstaat op vaste gebieden op Jupiter, het is niet bekend wat het veroorzaakt. Met radiotelescopen heeft men de omlooptijd van de radiobronnen kunnen bepalen: 9 uur 55 minuten en 29,7 seconden.